‘Ma’ – prisustvo odsustva

c3aa42cacf455ccc730bede86134976a
fotografija: Luna Jovanovic

間 MA

Prostor između objekata

Tišina između zvukova

Smiraj između činova

Ma je japanska reč, simbol za estetski i filozofski koncept odsustva prostornosti i zvučnosti.

Ma je nedostatak pozicioniran između ovog i narednog, pauza između dva, praznina.

Japanski znalac ipak prilazi odsustvu na drugačiji način  – on u njemu vidi potencial prisustva. U  tom slučaju, ma je potencijalna tonalnost, potencijalna akcija, inertval  koji daje oblik celini. U tradicijama Konfučijanizma, Taoizma i Budizma, impregnirana praznina uvek ukazuje na svest o prisustvu odsustva/ne-forme koja uslovljava um da sam otkriva realcije i postojeći zakon celine.

U pauzi između dva nastaje tenzija koja svest o narednom koraku puni uvidom. Upravo to iščekivanje daje umu mogućnost da poveže prethodno sa budućim, a svesti da doživi  tok i poredak. Ma je ono što uspostavlja ‘heijoshin’, smiraj uma.

Japanski arhitekta Isozaki Arata piše o ma kao o rupi u prostoru i vremenu koja je neophodna za nastanjivanje duhova.

U tradicionalnoj japanskoj dramsko – performerskoj umetnosti – kabuki, pauza ispunjena anticipacijom smatra se jednom od najvećih veština glumca. Glumac razvija unutrašnje čulo za ma, ponekad povezano sa spiritualnim nivoom samog izvođača.

Ideogram koji prikazuje reč ma prvobitno je nastao  kombinacijom dva piktografska znaka – za Mesec i  za kapiju.

‘Nađu se momenti kada su vreme i prostor duboki, a svest o postojanju je nemerljivo pojačana.’ (Šarl Bodler)

‘Space is substance. Cézanne painted and modelled space. Giacometti sculpted by “taking the fat off space”. Mallarmé conceived poems with absences as well as words. Ralph Richardson asserted that acting lay in pauses… Isaac Stern described music as “that little bit between each note – silences which give the form”… The Japanese have a word (ma) for this interval which gives shape to the whole. In the West we have neither word nor term. A serious omission.’  The Art of Looking Sideways. by Alan Fletcher

Luna Jovanović